Podstawowym założeniem psychoterapii poznawczo-behawioralnej jest założenie, że sposób w jaki interpretujemy otaczającą nas rzeczywistość i zdarzenia, które nas dotykają, ma znaczący wpływ na nasze emocje i reakcje (zachowania, objawy). W toku wychowania, doświadczania codziennych zdarzeń, nierzadko traum, każdy z nas uczy się indywidualnego “stylu” interpretowania świata. W toku terapii staramy się poznać ten styl i wspólnie z klientem zaplanować interwencje, które pomogą w zmianie trudnych emocji, problematycznych zachowań, czy niepomocnych myśli. Podczas sesji pracujemy na tak zwanym “tu i teraz”, czyli na bieżących sytuacjach, które powodują cierpienie. Oczywiście, żeby zrozumieć bieżącą sytuację nierzadko musimy cofnąć się do przeszłości, jednak główny nacisk kładziemy na teraźniejsze doświadczenia.

W toku terapii korzystamy z różnych technik takich jak prace osobiste, eksperymenty behawioralne, testowanie hipotez w realnych sytuacjach, zapisywanie myśli automatycznych i wiele innych. Techniki za każdym razem są dobierane w zależności od problemu i uzgadniane z klientem, który jest aktywnym współautorem swojego procesu terapeutycznego.

Terapia poznawczo-behawioralna uznawana jest za terapię krótkoterminową. Sesje odbywają się co tydzień lub raz na dwa tygodnie, a czas terapii to kilka lub kilkanaście spotkań.

Terapia schematu, autorstwa Jeffery’a Younga, jest stosunkowo nowym nurtem w psychoterapii, ale wciąż rośnie liczba badań potwierdzających jej skuteczność. Ma charakter integracyjny, czyli łączy w sobie elementy różnych podejść terapeutycznych (psychoterapię poznawczo-behawioralną, teorię przywiązania Johna Bowlby’ego, psychoterapię dynamiczną, terapię skoncentrowaną na emocjach).

Schematem nazywamy swego rodzaju “zestaw”:

• głębokich i uwewnętrznionych przekonań na temat samego siebie, świata i innych ludzi,
• dotkliwych emocji,
• bolesnych wspomnień,
• objawów z ciała.

Dysfunkcyjne schematy powstają na skutek toksycznych doświadczeń z okresu dzieciństwa, kiedy podstawowe potrzeby dziecka nie były zaspokajane, a ono samo musiało nauczyć się radzić sobie z negatywnymi przeżyciami lub sytuacjami (takimi jak przemoc rodzicielska, nadużywanie alkoholu przez członka rodziny, odrzucenie, niewystarczająca opieka lub brak wsparcia emocjonalnego).

W dorosłym życiu, działamy w oparciu o nasze schematy, nawet jeśli przynosi nam to cierpienie, ponieważ nierzadko jest to jedyny sposób w jaki potrafimy rozumieć i reagować na rzeczywistość.

W procesie terapii pacjent poznaje jakie mechanizmy nim kierują i wspólnie z terapeutą uczy się nowych, bardziej funkcjonalnych metod radzenia sobie ze schematami.

Ten rodzaj terapii opiera się w dużej mierze na poznaniu historii życia pacjenta oraz kładzie duży nacisk na doświadczenie emocjonalne. Jest to terapia, której czas trwania jest dłuższy niż w klasycznej terapii poznawczo-behawioralnej (rok, 2 lata), a spotkania odbywają się co tydzień.